เน็ตเวิร์ค
สีสายแลน เรียงยังไง? วิธีเข้าหัว RJ45 มาตรฐาน T568A / T568B
พ.ย.
หลายคนที่เคยลองเข้าหัวสายแลนเองคงเจอปัญหาคล้ายกัน คือเสียบแล้วไฟที่สวิตช์ไม่ขึ้น หรือขึ้นแต่ความเร็วได้แค่ 100 Mbps ทั้งที่อุปกรณ์รองรับ Gigabit สาเหตุส่วนใหญ่ไม่ได้อยู่ที่สายหรืออุปกรณ์ แต่อยู่ที่การเรียงสีสายแลนผิดตำแหน่ง หรือเข้าหัว RJ45 ไม่แน่นพอ
บทความนี้สรุปให้ครบตั้งแต่สีสายทั้ง 8 เส้น มาตรฐาน T568A และ T568B วิธีเลือกสายตรงหรือสายไขว้ ขั้นตอนเข้าหัวทีละขั้น ไปจนถึงวิธีทดสอบและปัญหาที่พบบ่อย ถ้าคุณกำลังวางสายทั้งสำนักงานหรือโรงงานและอยากให้ได้มาตรฐานตั้งแต่แรก สามารถดูรายละเอียดงานวางระบบ Network สำหรับสำนักงานและโรงงานของเราประกอบได้
สีสายแลน 8 เส้นมีอะไรบ้าง
สายแลนแบบ UTP ที่ใช้ทั่วไป (Cat5e, Cat6, Cat6A) ข้างในมีสายทองแดง 8 เส้น จับเป็นคู่บิดเกลียว 4 คู่ แต่ละคู่มีสีหลัก 1 เส้นและสีขาวคาดสีเดียวกันอีก 1 เส้น ได้แก่
- คู่สีส้ม – ส้ม และ ขาวส้ม
- คู่สีเขียว – เขียว และ ขาวเขียว
- คู่สีน้ำเงิน – น้ำเงิน และ ขาวน้ำเงิน
- คู่สีน้ำตาล – น้ำตาล และ ขาวน้ำตาล
การบิดเกลียวเป็นคู่ไม่ได้มีไว้ให้ดูสวย แต่ช่วยลดสัญญาณรบกวนระหว่างสาย (Crosstalk) เพราะฉะนั้นเวลาเข้าหัว ต้องให้สายที่เป็นคู่เดียวกันไปอยู่ในตำแหน่งที่เป็นคู่กันตามมาตรฐานด้วย ไม่ใช่แค่เรียงสีให้ครบ 8 เส้นอย่างเดียว
การนับตำแหน่ง (Pin) ให้ถือหัว RJ45 โดยหันหน้าทองแดงเข้าหาตัว และให้ขาล็อกอยู่ด้านล่าง ตำแหน่งซ้ายสุดคือ Pin 1 ไล่ไปจนขวาสุดคือ Pin 8
T568A กับ T568B ต่างกันอย่างไร
มาตรฐานการเรียงสีสายแลนที่ใช้กันมีสองแบบ คือ T568A และ T568B ทั้งสองแบบให้ประสิทธิภาพเท่ากัน ต่างกันแค่สลับตำแหน่งคู่สีส้มกับคู่สีเขียว
| Pin | T568A | T568B |
|---|---|---|
| 1 | ขาวเขียว | ขาวส้ม |
| 2 | เขียว | ส้ม |
| 3 | ขาวส้ม | ขาวเขียว |
| 4 | น้ำเงิน | น้ำเงิน |
| 5 | ขาวน้ำเงิน | ขาวน้ำเงิน |
| 6 | ส้ม | เขียว |
| 7 | ขาวน้ำตาล | ขาวน้ำตาล |
| 8 | น้ำตาล | น้ำตาล |
สังเกตว่าคู่สีน้ำเงินอยู่ Pin 4–5 และคู่สีน้ำตาลอยู่ Pin 7–8 เหมือนกันทั้งสองแบบ ส่วนคู่ที่สลับกันคือ Pin 1–2 กับ Pin 3–6 จุดที่คนเข้าหัวพลาดบ่อยคือ Pin 3 กับ Pin 6 ซึ่งเป็นสายคู่เดียวกันแต่ไม่ได้อยู่ติดกัน
ควรใช้แบบไหน? คำตอบคือแบบไหนก็ได้ แต่ ทั้งอาคารควรใช้มาตรฐานเดียวกัน ทั้งหัว RJ45, Keystone Jack และ Patch Panel งานเครือข่ายในองค์กรส่วนใหญ่มักเลือก T568B เป็นมาตรฐานหลัก ส่วน T568A มักพบในงานที่กำหนดไว้ในสเปกของโครงการ สิ่งสำคัญคือจดไว้ในเอกสารงานระบบ เพื่อให้ช่างที่มาดูแลภายหลังทำต่อได้ถูกต้อง
สายตรง vs สายไขว้ ใช้เมื่อไหร่
- สายตรง (Straight-through) – ปลายทั้งสองข้างเรียงสีแบบเดียวกัน (B–B หรือ A–A) ใช้ต่อคอมพิวเตอร์ กล้อง IP Access Point หรือเครื่องพิมพ์เข้ากับ Switch หรือ Router เป็นแบบที่ใช้เกือบทุกงาน
- สายไขว้ (Crossover) – ปลายข้างหนึ่งเป็น T568A อีกข้างเป็น T568B สมัยก่อนใช้ต่ออุปกรณ์ชนิดเดียวกันเข้าหากัน เช่น คอมพิวเตอร์กับคอมพิวเตอร์ หรือ Switch กับ Switch
ปัจจุบันอุปกรณ์เครือข่ายเกือบทั้งหมดรองรับ Auto MDI-X ซึ่งสลับขาส่ง-รับให้เองอัตโนมัติ จึงแทบไม่จำเป็นต้องทำสายไขว้แล้ว และพอร์ต Gigabit ใช้สายครบทั้ง 4 คู่ ทำให้สายตรงคือคำตอบที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับงานทั่วไป
ขั้นตอนเข้าหัว RJ45 และอุปกรณ์ที่ต้องใช้
อุปกรณ์ที่ควรเตรียม
- สายแลนตามเกรดที่ต้องการ เช่น Cat6
- หัว RJ45 ที่ตรงกับเกรดสายและชนิดสาย (สายแกนเดี่ยว Solid หรือสายฝอย Stranded) หากใช้สาย Cat6 ควรใช้หัวสำหรับ Cat6
- คีมเข้าหัว (Crimping Tool) และมีดหรือที่ปอกสาย
- ปลอกหุ้มหัว (Boot) ถ้าต้องการกันหัวหักและให้งานดูเรียบร้อย
- เครื่องทดสอบสายแลน (Cable Tester)
ขั้นตอน
- สวมปลอกหุ้มหัวเข้ากับสายก่อน (ขั้นตอนนี้ลืมกันบ่อย)
- ปอกฉนวนด้านนอกออกประมาณ 2–3 ซม. ระวังอย่าให้มีดบาดฉนวนของสายเส้นใน
- คลายเกลียวเฉพาะเท่าที่จำเป็น แล้วเรียงสีตามมาตรฐานที่เลือก (เช่น T568B) ให้แบนเรียบ
- ตัดปลายสายให้เสมอกัน ให้เหลือความยาวพอดีกับหัว RJ45 โดยให้ฉนวนด้านนอกเข้าไปอยู่ในหัวด้วย
- สอดสายเข้าหัวจนปลายทองแดงทุกเส้นชนด้านในสุด ตรวจสีอีกครั้งก่อนบีบ
- บีบด้วยคีมเข้าหัวให้แน่น จนเขี้ยวทองแดงกดลงครบทั้ง 8 เส้น และตัวล็อกด้านหลังกดฉนวนสายไว้
- ทำอีกปลายด้วยมาตรฐานเดียวกัน แล้วนำไปทดสอบ
ข้อควรระวังคืออย่าคลายเกลียวยาวเกินไป ตามแนวปฏิบัติงานสายสัญญาณทั่วไป ควรคลายเกลียวไม่เกินประมาณ 13 มม. (ครึ่งนิ้ว) ที่จุดเข้าหัว เพราะยิ่งคลายยาว สัญญาณรบกวนยิ่งเพิ่ม โดยเฉพาะกับสาย Cat6 ที่ใช้งานความเร็วสูง
ทดสอบสายแลนหลังเข้าหัว
อย่าเพิ่งเดินสายเข้าฝ้าหรือรางเก็บสายจนกว่าจะทดสอบเสร็จ วิธีทดสอบที่ทำได้ง่ายคือ
- ใช้ Cable Tester แบบไฟวิ่ง – เสียบปลายสายทั้งสองข้าง ไฟต้องวิ่งตรงกันตั้งแต่ 1 ถึง 8 ถ้าไฟบางดวงไม่ติดแปลว่าสายเส้นนั้นไม่สัมผัส ถ้าไฟวิ่งสลับลำดับแปลว่าเรียงสีผิด
- เสียบใช้งานจริง – ดูความเร็วที่ Link ได้บนคอมพิวเตอร์หรือหน้าจัดการ Switch ถ้าอุปกรณ์รองรับ 1 Gbps แต่ขึ้นแค่ 100 Mbps มักเกิดจากสายบางคู่ไม่เชื่อมต่อ
- งานโครงการ – งานเดินสายจำนวนมากในอาคารหรือโรงงาน ควรวัดด้วยเครื่องทดสอบที่ออกรายงานผลได้ เพื่อเก็บเป็นหลักฐานคุณภาพงาน
อีกเรื่องที่ควรรู้คือ ระยะสายแลนทองแดงตามมาตรฐานไม่ควรเกิน 100 เมตรต่อหนึ่งช่วง (รวมสาย Patch Cord ทั้งสองฝั่ง) ถ้าต้องเชื่อมระหว่างอาคารหรือระยะไกลกว่านั้น ควรพิจารณาใช้ Fiber Optic แทน
ปัญหาที่พบบ่อยจากการเข้าหัวผิด
- Split Pair – เรียงสีครบ 8 เส้นแต่ไม่ตรงคู่ เช่น ใช้ลำดับสีเอง ทำให้ Cable Tester แบบไฟวิ่งอาจผ่าน แต่ใช้งานจริงแล้วช้า หลุดบ่อย หรือ Error สูง
- ฉนวนด้านนอกไม่เข้าไปในหัว – ตัวล็อกกดได้แต่สายเส้นใน พอโดนดึงหรือขยับ สายจะหลวมและหลุดได้ง่าย
- ใช้หัวไม่ตรงชนิดสาย – หัวสำหรับสายฝอยกับสายแกนเดี่ยวมีเขี้ยวต่างกัน ใช้ผิดอาจทำให้สัมผัสไม่แน่น ใช้ได้สักพักแล้วเริ่มมีปัญหา
- PoE ใช้งานไม่ได้หรือไม่เสถียร – กล้อง IP หรือ Access Point ที่รับไฟผ่านสายแลน ต้องการการเข้าหัวที่ดีทุกคู่ หัวที่สัมผัสไม่ดีอาจทำให้อุปกรณ์รีสตาร์ตเอง
- สองฝั่งใช้มาตรฐานไม่เหมือนกันโดยไม่ตั้งใจ – เช่น หัวด้านหนึ่งเป็น A แต่ Patch Panel อีกด้านตั้งไว้เป็น B ทำให้ได้สายไขว้แทนสายตรง
ถ้าแก้เรื่องหัวและสายแล้วแต่อินเทอร์เน็ตยังช้าอยู่ อาจเป็นปัญหาที่ระดับเครือข่าย ลองอ่านต่อเรื่อง Internet ช้าเกิดจากอะไรได้บ้าง หรือถ้าเครือข่ายเริ่มมีผู้ใช้และอุปกรณ์จำนวนมาก การแบ่งวงด้วย VLAN ก็ช่วยให้ระบบเป็นระเบียบและปลอดภัยขึ้น
เมื่อไหร่ควรให้ช่างวางระบบ Network ทั้งอาคาร
การเข้าหัวสายแลนเส้นสองเส้นสำหรับใช้ที่บ้านหรือโต๊ะทำงาน ทำเองได้ไม่ยาก แต่ถ้าเป็นงานต่อไปนี้ การให้ทีมที่ออกแบบและติดตั้งระบบเครือข่ายโดยตรงดูแลจะคุ้มกว่าในระยะยาว
- เดินสายใหม่ทั้งสำนักงาน โรงแรม หรือโรงงาน หลายสิบถึงหลายร้อยจุด
- ต้องเข้าตู้ Rack มี Patch Panel ติดป้ายหมายเลข และทำเอกสารแผนผังสาย
- มีกล้องวงจรปิด IP, WiFi Access Point หรืออุปกรณ์ PoE จำนวนมาก
- ระยะทางเกิน 100 เมตร หรือต้องเชื่อมหลายอาคาร ซึ่งควรใช้ Fiber Optic ร่วมด้วย
- ต้องการแยกวงเครือข่าย (VLAN) และวางระบบความปลอดภัย เช่น Firewall
ทีมงาน Systems Connect รับออกแบบและติดตั้งระบบ Network สำหรับธุรกิจ ตั้งแต่การสำรวจหน้างาน เดินสาย เข้าหัวตามมาตรฐาน จัดตู้ Rack ไปจนถึงตั้งค่าอุปกรณ์และทดสอบก่อนส่งมอบ
คำถามที่พบบ่อย
สีสายแลนเรียงแบบไหนถูกต้อง?
ถูกต้องทั้ง T568A และ T568B ขอแค่ปลายทั้งสองข้างใช้มาตรฐานเดียวกันสำหรับสายตรง และทั้งอาคารใช้มาตรฐานเดียวกัน
เรียงสีผิดแต่เสียบแล้วใช้ได้ ปล่อยไว้ได้ไหม?
ไม่ควร โดยเฉพาะถ้าเป็นการเรียงที่ทำให้คู่สายแยกกัน (Split Pair) อาจใช้งานได้ที่ความเร็วต่ำ แต่จะเกิด Error ง่ายเมื่อใช้งานหนักหรือใช้ร่วมกับ PoE ควรเข้าหัวใหม่ให้ถูกมาตรฐาน
สาย Cat6 ใช้หัว RJ45 แบบเดียวกับ Cat5e ได้ไหม?
ไม่แนะนำ สาย Cat6 มีขนาดแกนใหญ่กว่าและมักมีแกนกลางคั่นคู่สาย ควรใช้หัวที่ออกแบบสำหรับ Cat6 เพื่อให้สายเข้าได้พอดีและสัมผัสแน่น
ต้องทำสายไขว้ไหมถ้าต่อ Switch กับ Switch?
อุปกรณ์รุ่นใหม่ส่วนใหญ่รองรับ Auto MDI-X จึงใช้สายตรงได้เลย ควรตรวจสเปกของอุปกรณ์รุ่นเก่าก่อน
ต้องการวางระบบ Network หรือเดินสาย LAN ให้ได้มาตรฐาน ติดต่อเราได้ทันที: 📞 โทร: 033-265-438, 096-246-2324 (คุณใหม่) 📱 Line: @Nicesystem 🔗 ดูรายละเอียดบริการ: ติดตั้งระบบ Network พัทยา ชลบุรี ระยอง